Selamat Ngintu Hari Gawai Dayak 2009 ngagai semua kitai serumah ka diau di rumah panjai, di nengeri enggau di menua bukai. Ngajihka gayu guru, gerai nyamai, lantang senang, betuah belimpah lebih ari tahun ti ka udah.
Pemuka jaku
Ligam bebini ngambi Riah, beranakka Padang. Padang angkat ari Sebaru Kalimantan, Indonesia pindah ka Rimbas. Dalam cherita ka ditusui urang ka tuai, Padang tu ngetu ba mayuh bengkah menua sebedau ngentapka diri di Rimbas. Peturun Padang, rebak Baat enggau anak iya Munan matak bala pindah ka Batang Melupa, pati ai Krian. Sida berumah ba menua ka dikumbai Nanga Meramuh, Ulu Melupa. Maya tu kelia, tuai ka ngiring bala benama Orang Kaya Temenggung Tandok. Rebak tu kelia, menua agi charut, mensia agi bebalas-balas bebunuh enggau bekayau pangan diri. Rumah sida, disebut kitai diatu "Tembawai Alah" dialah, lalu ditunu bala Balau ka datai ari Banting. Sida pepar mindah ngiga pendiau baru sepemanjai Batang Krian. Raban Beti, Jabas, Manju, Changgas, Gila enggau Chuk pindah ka Krian Tengah. Peturun sida ngentap ka diri di Nanga Drau, pati Kiba ai Krian berumah ba Tembawai Masing...
Tuesday, May 26, 2009
Wednesday, April 22, 2009
Pengerami Muka Pampang Indu SPDP, Krian Tengah
Nyendiaka diri nganti penatai bala YB enggau pengabang ti bukai.
Puan Imas enggau Puan Nila
Ngantung bunga kena ngerias pentas.
Bala ka lelaki kiruh ngaduka sekeda pemakai.

Penatai YB. Datuk Peter Nyarok ak. Penghulu Enteri. ADUN N.29 Krian.
Penatai YB. Tuan Jelaing ak. Mersat, Ahli Parlimen P.205 Saratok.
Besembiang merekat pengawa sarinya.
Ari kiba : Mr. Bayai ak. Bungin, Penghulu Garan ak. Chunggut, YB. Datuk Peter Nyarok ak. Penghulu Enteri, YB. Tuan Jelaing Mersat enggau Puan Josephine Entira.

YB. Tuan Jelaing nyuaka cenderahati.
Wednesday, April 15, 2009
Jabir, Panding enggau Alas.
Tusun tunggu Iban meruan agi dikena ba rumah panjai ka pengawa ti besangkut paut enggau adat. Kuasa bejalaika adat ba rumah panjai dipegai Penghulu enggau Tuai Rumah. Penyalah ti mit-mit, laya, leman, atur tanah, bumai betaun, adat jadi belaki bini enggau adat pemati nya sekeda ari pengawa ti agi beguna ka adat.
(a) Satu Uta-uta - penyampau pulai ngagai mata duit sama enggau RM0.25 (Dua puluh lima sen)
(b) Sigi Menukul - penyampau pulai ngagai mata duit sama enggau RM0.50. (Lima puluh sen)
(c) Sigi Jabir - penyampau pulai ngagai mata duit sama enggau RM1.00 (Seringgit)
(d) Sigi Panding - penyampau pulai ngagai mata duit sama enggau RM2.00 (Dua Ringgit)
(e) Sigi Alas - penyampau pulai ngagai mata duit sama enggau RM4.00 (Empat Ringgit)
(f) Sigi Alas Ngerang - penyampau pulai ngagai mata duit sama enggau RM5.00 (Lima Ringgit)
(g) Sigi Alas Berejang - penyampau pulai ngagai mata duit sama enggau RM6.00 (Enam Ringgit)
(h) Sigi Alas Betanduk - penyampau pulai ngagai mata duit sama enggau RM7.00 (Tujuh Ringgit)
(i) Sigi Rusa - penyampau pulai ngagai mata duit sama enggau RM8.00 (Lapan Ringgit)
(j) Sigi Rusa Lelaki - penyampau pulai ngagai mata duit sama enggau RM10.00 (Sepuluh Ringgit)
(k) Sigi Menaga - penyampau pulai ngagai mata duit sama enggau RM16.00 (Enam Belas Ringgit)
(l) Sigi Ningka - penyampau pulai ngagai mata duit sama enggau RM32.00 (Tiga Puluh Dua Ringgit)
(a) 5 Kati - pulai ngagai mata duit RM5.00 (tauka $3.60 dulu suba)
(b) 10 Kati - pulai ngagai mata duit RM10.00 (tauka $7.20 dulu suba)
(c) 20 Kati - pulai ngagai mata duit RM20.00 (tauka $14.40 dulu suba
(d) 30 kati - pulai ngagai mata duit RM30.00 (tauka $21.60 dulu suba)
(e) 1 pikul - pulai ngagai mata duit RM100.00 (tauka $28.80 dulu suba)
Friday, March 13, 2009
Tembawai
Tuai dulu kelia suah mindah pendiau. Sida berumpang menua. Kebuah ka selalu mindah nya laban ngiga pendiau ti chelap Indap (Reti nya gerai nyamai, lantang senang). Kedua ngiga endur ka bedau diperimba, laban tanah menua bakatu deka nyadi padi. Ketiga, enda siga jelu babas enggau jelu ai mega lalu jauh ari penyakit. Kelimpah ari nya, menua baru nyamai endur begiga bulu babas (paku, tubu) lalu mega mayuh ikan enggau jelu ti nyadi siti ari jalai pengidup maya nya kelia.
Bisi mega kebuah sida ti mindah nya endang dikena mandangka pengering tulang enggau runding anak lelaki. Sida ti ngulu ka urang berumpang menua nya deka nyadi urang ti beberita lalu dipebasa mensia mayuh.
Ditu aku deka nusui sekeda ari tembawai ti udah nyadi endur sida ka tuai menya ngidupka diri sebedau ngentapka pendiau ba endur ka diatu. Endur tembawai nya lalu sida ti tuai ka ngiring anembiak redak maya tu suba ditulis aku nitihka iya ti ditusui aki (Kadam ak. Nambi).
Bisi mega kebuah sida ti mindah nya endang dikena mandangka pengering tulang enggau runding anak lelaki. Sida ti ngulu ka urang berumpang menua nya deka nyadi urang ti beberita lalu dipebasa mensia mayuh.
Ditu aku deka nusui sekeda ari tembawai ti udah nyadi endur sida ka tuai menya ngidupka diri sebedau ngentapka pendiau ba endur ka diatu. Endur tembawai nya lalu sida ti tuai ka ngiring anembiak redak maya tu suba ditulis aku nitihka iya ti ditusui aki (Kadam ak. Nambi).
Pun Penatai.
Munyi ti udah disebut ngelamatu, asal penatai urang tuai ti muka menua Drau ditu ianya ari Nanga Melupa. Sida mindah ari menua nya laban rumah di Tembawai Alah diserang bala Balau. Sida ti ulih ngelarika diri lalu belabuh ngepunka pendiau ti baru, kelebih agi ba sepemanjai Batang Krian.
Munyi ti udah disebut ngelamatu, asal penatai urang tuai ti muka menua Drau ditu ianya ari Nanga Melupa. Sida mindah ari menua nya laban rumah di Tembawai Alah diserang bala Balau. Sida ti ulih ngelarika diri lalu belabuh ngepunka pendiau ti baru, kelebih agi ba sepemanjai Batang Krian.
Tembawai Maya Iring Jabas
(i) Nanga Ilas (Kaki Bukit Tengalat)
(ii) Kerango
Ari tu sida pindah baru ka
(i) Sungai Jeno
(ii) Kawang
Ari sungai Jeno enggau Kawang sida pindah baru ka
Nanga Melak
Ari Nanga Melak sida pindah baru ka
Nanga Sungai Kundung
Ari Nanga Sungai Kundong sida pindah baru ka
Nansang *Rumah tu dialahka Seru
*Jabas (Udah pemati iya), diganti menantu iya ka benama Chuk.
Tembawai Maya Iring Chuk
Tembawai Baru
Ari Tembawai Baru sida pindah baru ka
Tembawai Sungai Pelanduk
Ari Tembawai Sungai Pelanduk sida pindah baru ka
Tembawai Sungai Kundung
* Rumah di Sungai Kundong bepechah. Bundak ngiring bala iya berumah ba Tembawai Kilong.
Tembawai Maya Iring Bundak
Tembawai Kilung
Ari Tembawai Kilong sida pindah baru ka
Tembawai Sungai Tekalung
Ari Tembawai Sungai Tekalung sida pindah baru ka
Tembawai Sungai Betung
Ari Tembawai Sungai Betung sida pindah baru ka
Tembawai Tinting tauka Tembawai Panjai.
Notes:
* Bundak mati ba langkau maya berumah ba Tembawai Tinting
* Dua iku tuai ti nganti Bundak ba Tembawai Tinting ianya Antas enggau Minggat
* Rumah panjai ba Tembawai Tinting bepechah baru. Bala ti bepechah tadi belangkau, bedampa ba sepemanjai ai Drau. Dampa ka panjai agi nya ba Nanga Drau. Bala ka diau ditu ngepun pengawa berumah ba Tembawai Masing.
Wednesday, February 25, 2009
Ngenang Pengawa Maya Langkang.
Dulu suba maya panas enggau ujan endang sebaka tiap taun. Musim panas ai sungai deka langkang bendar lalu nyamai endur bemain tauka turun begigaka lauk. Enti maya ujan ai deka bah, lalu pengawa ti turun ka ai deka kurang dikereja.
Dulu kelia, urang turun ka ai kena ngisi maya lepa gawa umai enggai kebun. Sida Ngetan pukat, nyala, nginti, mansai undang, ngiga tekuyung, ngulih milik, ngeresap (ngulihka anak ngena tabir, mubuk (ngulihka bubuk ulu ngena tabir enggau mayuh bengkah chara ti bukai dikena ngulihka bansa utai idup dalam ai ka lauk sida.
Dulu suba, belabuh ari bulan enam hari mupuk deka panas lalu ngujungka kemarau. Musim kemarau enda tentu, tang kadang-kadang hari tau nadai ujan sampai sebulan. Maya tu, ai Krian mupuk langkang, lalu nyamai bendar alai bala ti deka turun ka ai.
Ai ti chiru nyamai endur urang nimbak ikan. Iya mega nyamai endur sida ti rindu nginti. Lubuk Labang, lubuk Lidong, Lubong Embuas selalu endur urang nginti peridin. Ukai semina ikan peridin aja ti ulih, tang kadang-kadang bulih baung, undang, kedebu enggau bansa ikan bukai ti deka makai ginti.
Musim panas, kelebih agi maya ngalih hari pendiau di rumah panjai balat bendar angat. Nyalai, bala sida ka lelaki bebai-bai pangan diri ngiga kayu ti bisi diempa miluk. Kadang-kadang kayu ti rebah ka ai ditanchang dulu ngambika diempa miluk. Musim panas sida nurun ngabas lalu ngulihka miluk dia.
Ai ti mabu nyamai endur begiga tekuyung. Ai urung menua ari ili wong Embuas mayuh bendar tekuyung pasang lalu mua ka ulu Embuas mayuh tekuyung rau. Tekuyung pasang lekat ba batu enggau kayu kelebih agi ba endur ti lansar. Enti sema lama udah nadai digiga kitai tau teulih ka tekuyung pasang ti besai. Tekuyung rau mayuh agi ba endur ti enda datai pasang.
Keresap (anak ikan) mudik ka ulu nitih ai pasang. Bala sida ka indu nganti ba sukut-sukut batu ba tebing sungai, bebaika tabir dikena ngulih keresap. Enti kena maya keresap mayuh, bala ti ngeresap deka bulih bendar nyentuk ka penuh buntut tabir. Bakanya mega maya pasang bubuk (anak undang). Bida enggau maya ngulih keresap, urang ti mubuk deka nurun malam hari. Maya pasang bubuk kitai ulih meda api kelita tauka lampu pichit bakacheli ba tebing sungai. Keresap enggau bubuk ulu tu endang siti ari bansa utai ti bisi ba ai Krian urung menua Kaki Wong tu, lalu nyadi siti ari bansa pemakai urang ba menua tu.
Subscribe to:
Posts (Atom)