Pemuka jaku

Ligam bebini ngambi Riah, beranakka Padang. Padang angkat ari Sebaru Kalimantan, Indonesia pindah ka Rimbas. Dalam cherita ka ditusui urang ka tuai, Padang tu ngetu ba mayuh bengkah menua sebedau ngentapka diri di Rimbas. Peturun Padang, rebak Baat enggau anak iya Munan matak bala pindah ka Batang Melupa, pati ai Krian. Sida berumah ba menua ka dikumbai Nanga Meramuh, Ulu Melupa. Maya tu kelia, tuai ka ngiring bala benama Orang Kaya Temenggung Tandok. Rebak tu kelia, menua agi charut, mensia agi bebalas-balas bebunuh enggau bekayau pangan diri. Rumah sida, disebut kitai diatu "Tembawai Alah" dialah, lalu ditunu bala Balau ka datai ari Banting. Sida pepar mindah ngiga pendiau baru sepemanjai Batang Krian. Raban Beti, Jabas, Manju, Changgas, Gila enggau Chuk pindah ka Krian Tengah. Peturun sida ngentap ka diri di Nanga Drau, pati Kiba ai Krian berumah ba Tembawai Masing...

Lalu meh ngagai rumah panjai kami

Thursday, May 28, 2009

Tungkin

Pengidup urang tuai dulu kelia tebal agi bepanggai ba babas. Sida ngulihka pemakai ari jelu, ikan buah enggau bulu babas ti bukai. Akal dikena sida ngidupka diri mega agi kelalu mimit. Pekakas ti dikena sida endang datai ari babas magang, lalu mega digaga diri empu. Maya tu menya apin bisi bansa-bansa pekakas baka ti dipeda kitai kemaya hari.
Kena ngulihka pemakai sida bepanggai ba duku, kapak, berayang enggau sumpit. Kelimpah ari nya sida ngetan bubu, ensenga enggau panjuk (mina nyebut sekeda). Urang ti bisi udah ngaga jala enggau pukat pan ditabu enggau bansa randau ti ulih ari babas. Apin bisi senapang maya tu menya.
Tungkin ti dipandang dalam gambar tu dikena urang kelia nyimpan ipuh. Ipuh tu siti bansa utai ti beracun diambi ari kayu ipuh. Ipuh dpalitka ba ujung laja sumpit. Ipuh tu ngasuh jelu tauka burung ti kena sumpit jampat mati. Dalam gambar tu, tungkin dikena urang nyimpan insap. Diatu enti urang bisi nyumpit pan, dikena bemain tauka bepekit lalu ukai dikena ngidupka diri. Urang nadai agi begunaka ipuh tauka tungkin laban mayuh agi jalai bukai kena sida ngulihka jelu enggau ikan.

Tuesday, May 26, 2009

SELAMAT GAWAI DAYAK 2009

Selamat Ngintu Hari Gawai Dayak 2009 ngagai semua kitai serumah ka diau di rumah panjai, di nengeri enggau di menua bukai. Ngajihka gayu guru, gerai nyamai, lantang senang, betuah belimpah lebih ari tahun ti ka udah.

Wednesday, April 22, 2009

Pengerami Muka Pampang Indu SPDP, Krian Tengah

Sekeda bala sida ka Indu nurun ngagai pengerami ba St. Jeromes Hall, Kaki Wong.
Nyendiaka diri nganti penatai bala YB enggau pengabang ti bukai.
Kiruh ngemas perengka ba pentas.
Puan Imas enggau Puan Nila
Ngantung bunga kena ngerias pentas.
Bala ka lelaki kiruh ngaduka sekeda pemakai.
Urang kuat majlis, puan Josephine Entira kiruh nentuka majlis bejalai enggau mujur.
Penatai YB. Datuk Peter Nyarok ak. Penghulu Enteri. ADUN N.29 Krian.
Penatai YB. Tuan Jelaing ak. Mersat, Ahli Parlimen P.205 Saratok.
Raban bala indu, jenuh mendingka jaku bala pengari ti dipaduka bejaku.
Besembiang merekat pengawa sarinya.
Ari kiba : Mr. Bayai ak. Bungin, Penghulu Garan ak. Chunggut, YB. Datuk Peter Nyarok ak. Penghulu Enteri, YB. Tuan Jelaing Mersat enggau Puan Josephine Entira.
YB. Tuan Jelaing nyuaka cenderahati.
Sekeda ari pengawa pagi nya.
Sesi begambar, raban indu SPDP enggau YBs.
Kena nembuka pengawa..karaoke.
Slow dance...
enggau mejeng.

Wednesday, April 15, 2009

Jabir, Panding enggau Alas.

Tusun tunggu Iban meruan agi dikena ba rumah panjai ka pengawa ti besangkut paut enggau adat. Kuasa bejalaika adat ba rumah panjai dipegai Penghulu enggau Tuai Rumah. Penyalah ti mit-mit, laya, leman, atur tanah, bumai betaun, adat jadi belaki bini enggau adat pemati nya sekeda ari pengawa ti agi beguna ka adat.
Tunggu kitai Iban tau dipejalaika Tuai Rumah ngena bansa utai ka endang udah ditetap urang ka tuai dulu menya, baka telu manuk, paku lawang, mangkuk, chapak enggau pinggai (Sandin). Tunggu tu tadi dikena ngatur penyalah ka mit-mit di rumah panjai.
Kelimpah ari nya, Tuai Rumah (kelebih agi) ka nyadi tuai ba rumah panjai tau netapka tunggu ngena mata duit. Mata duit tu disebut ngena nama kebuk tauka tajau lama kitai Iban baka ka disebut dibaruh tu lagi;

(a) Satu Uta-uta - penyampau pulai ngagai mata duit sama enggau RM0.25 (Dua puluh lima sen)

(b) Sigi Menukul - penyampau pulai ngagai mata duit sama enggau RM0.50. (Lima puluh sen)

(c) Sigi Jabir - penyampau pulai ngagai mata duit sama enggau RM1.00 (Seringgit)

(d) Sigi Panding - penyampau pulai ngagai mata duit sama enggau RM2.00 (Dua Ringgit)

(e) Sigi Alas - penyampau pulai ngagai mata duit sama enggau RM4.00 (Empat Ringgit)

(f) Sigi Alas Ngerang - penyampau pulai ngagai mata duit sama enggau RM5.00 (Lima Ringgit)

(g) Sigi Alas Berejang - penyampau pulai ngagai mata duit sama enggau RM6.00 (Enam Ringgit)

(h) Sigi Alas Betanduk - penyampau pulai ngagai mata duit sama enggau RM7.00 (Tujuh Ringgit)

(i) Sigi Rusa - penyampau pulai ngagai mata duit sama enggau RM8.00 (Lapan Ringgit)

(j) Sigi Rusa Lelaki - penyampau pulai ngagai mata duit sama enggau RM10.00 (Sepuluh Ringgit)

(k) Sigi Menaga - penyampau pulai ngagai mata duit sama enggau RM16.00 (Enam Belas Ringgit)

(l) Sigi Ningka - penyampau pulai ngagai mata duit sama enggau RM32.00 (Tiga Puluh Dua Ringgit)
Penghulu (Dalam menua bagi kedua) tau bejalaika tunggu ngena kati (timbang) baka ti di baruh tu;
(a) 5 Kati - pulai ngagai mata duit RM5.00 (tauka $3.60 dulu suba)

(b) 10 Kati - pulai ngagai mata duit RM10.00 (tauka $7.20 dulu suba)

(c) 20 Kati - pulai ngagai mata duit RM20.00 (tauka $14.40 dulu suba

(d) 30 kati - pulai ngagai mata duit RM30.00 (tauka $21.60 dulu suba)

(e) 1 pikul - pulai ngagai mata duit RM100.00 (tauka $28.80 dulu suba)
Kelimpah ari bansa tunggu ka udah disebut diatas nya tadi, kitai Iban mega ngena simbol ti bukai, ukai semina ka jalai tunggu tang mega kena ngenyelap ka pengidup pengudah tunggu tadi dipejalaika. Sekeda ari bansa utai ti nyadi simbol nya baka babi (tauka darah babi), duku enggau beliung.

Friday, March 13, 2009

Tembawai

Tuai dulu kelia suah mindah pendiau. Sida berumpang menua. Kebuah ka selalu mindah nya laban ngiga pendiau ti chelap Indap (Reti nya gerai nyamai, lantang senang). Kedua ngiga endur ka bedau diperimba, laban tanah menua bakatu deka nyadi padi. Ketiga, enda siga jelu babas enggau jelu ai mega lalu jauh ari penyakit. Kelimpah ari nya, menua baru nyamai endur begiga bulu babas (paku, tubu) lalu mega mayuh ikan enggau jelu ti nyadi siti ari jalai pengidup maya nya kelia.
Bisi mega kebuah sida ti mindah nya endang dikena mandangka pengering tulang enggau runding anak lelaki. Sida ti ngulu ka urang berumpang menua nya deka nyadi urang ti beberita lalu dipebasa mensia mayuh.
Ditu aku deka nusui sekeda ari tembawai ti udah nyadi endur sida ka tuai menya ngidupka diri sebedau ngentapka pendiau ba endur ka diatu. Endur tembawai nya lalu sida ti tuai ka ngiring anembiak redak maya tu suba ditulis aku nitihka iya ti ditusui aki (Kadam ak. Nambi).
Pun Penatai.
Munyi ti udah disebut ngelamatu, asal penatai urang tuai ti muka menua Drau ditu ianya ari Nanga Melupa. Sida mindah ari menua nya laban rumah di Tembawai Alah diserang bala Balau. Sida ti ulih ngelarika diri lalu belabuh ngepunka pendiau ti baru, kelebih agi ba sepemanjai Batang Krian.

Tembawai Maya Iring Jabas
(i) Nanga Ilas (Kaki Bukit Tengalat)
(ii) Kerango

Ari tu sida pindah baru ka
(i) Sungai Jeno
(ii) Kawang

Ari sungai Jeno enggau Kawang sida pindah baru ka
Nanga Melak

Ari Nanga Melak sida pindah baru ka
Nanga Sungai Kundung

Ari Nanga Sungai Kundong sida pindah baru ka
Nansang *Rumah tu dialahka Seru
*Jabas (Udah pemati iya), diganti menantu iya ka benama Chuk.

Tembawai Maya Iring Chuk
Tembawai Baru

Ari Tembawai Baru sida pindah baru ka
Tembawai Sungai Pelanduk

Ari Tembawai Sungai Pelanduk sida pindah baru ka
Tembawai Sungai Kundung
* Rumah di Sungai Kundong bepechah. Bundak ngiring bala iya berumah ba Tembawai Kilong.

Tembawai Maya Iring Bundak
Tembawai Kilung

Ari Tembawai Kilong sida pindah baru ka
Tembawai Sungai Tekalung

Ari Tembawai Sungai Tekalung sida pindah baru ka
Tembawai Sungai Betung

Ari Tembawai Sungai Betung sida pindah baru ka
Tembawai Tinting tauka Tembawai Panjai.

Notes:
* Bundak mati ba langkau maya berumah ba Tembawai Tinting
* Dua iku tuai ti nganti Bundak ba Tembawai Tinting ianya Antas enggau Minggat
* Rumah panjai ba Tembawai Tinting bepechah baru. Bala ti bepechah tadi belangkau, bedampa ba sepemanjai ai Drau. Dampa ka panjai agi nya ba Nanga Drau. Bala ka diau ditu ngepun pengawa berumah ba Tembawai Masing.