Pemuka jaku

Ligam bebini ngambi Riah, beranakka Padang. Padang angkat ari Sebaru Kalimantan, Indonesia pindah ka Rimbas. Dalam cherita ka ditusui urang ka tuai, Padang tu ngetu ba mayuh bengkah menua sebedau ngentapka diri di Rimbas. Peturun Padang, rebak Baat enggau anak iya Munan matak bala pindah ka Batang Melupa, pati ai Krian. Sida berumah ba menua ka dikumbai Nanga Meramuh, Ulu Melupa. Maya tu kelia, tuai ka ngiring bala benama Orang Kaya Temenggung Tandok. Rebak tu kelia, menua agi charut, mensia agi bebalas-balas bebunuh enggau bekayau pangan diri. Rumah sida, disebut kitai diatu "Tembawai Alah" dialah, lalu ditunu bala Balau ka datai ari Banting. Sida pepar mindah ngiga pendiau baru sepemanjai Batang Krian. Raban Beti, Jabas, Manju, Changgas, Gila enggau Chuk pindah ka Krian Tengah. Peturun sida ngentap ka diri di Nanga Drau, pati Kiba ai Krian berumah ba Tembawai Masing...

Lalu meh ngagai rumah panjai kami

Friday, May 23, 2008

Happy Birthday To Camelia Sophia Mau

Camelia Sophia Mau ada kena 23 May 2001, kemari 23 May 2008 genap 7 taun.

Berumpang Menua

Urang ka tuai dulu kelia mindah pendiau kia-kia, ngiga menua baru ka nyamai agi endur ngidup ka diri. Sida berimba temuda, ka ulih endur bumai betupi, tanah puang ka agi bisi jelu enggau ikan ka lauk. Tambah mega, tubuh makin mayuh, anak makin nelesak. Nyalai sida beguna ka menua baru ngambi ka ulih nyamai agi endur ngidup ka diri. Nya alai dalam cherita lama tuai kitai Iban, kitai meda mayuh agi pengawa ka berumpang menua, muka menua baru kelebih agi dalam menua Sarawak tu.

Siku ari urang tuai kelia ka nampung pengawa berumpang menua tu ianya Orang Kaya Temenggung Tandok. Orang Kaya Temenggung Tandok ngulu ka bala rayat iya, bepindah ari Rimbas ka Melupa. Sida niri ka pendiau di Melupa, bumai betupi baka urang bukai.

Pendiau OK Temenggung Tanduk di Melupa enda ulih betan lama, laban bala Balau ari Banting seruran nguji deka ngalah ka Iban Saribas enggau bala sida ka udah ngentap ka diri ba menua baru di Krian enggau Kalaka. Orang Kaya Janting ngulu ka raban Balau bebalas dendam ngagai bala Iban belabuh ari menua Saribas nuju ka Krian lalu ngalah ka pendiau OK Temenggung Tandok di Melupa. Rumah panjai 16 pintu retung ditunu. Orang Kaya Temenggung Tanduk empu ulih laban bala Balau, lalu rayat iya lebih kurang dalam 130 iku, mayuh ka mati lalu sekeda ka agi idup ngerari ka diri. Tapak rumah panjai OK Temenggung Tanduk di Melupa tu disebut ‘Tembawai Alah’ nyentuk ka seharitu.

Bala ka tasah ngerari ka diri ari Tembawai Alah ngulu ai Krian, muka pendiau di Ilas, ba kaki Bukit Tengalat. Sekeda sida ka tuai ngepun ke pendiau di Ilas nya Angking ak. Anau, Gila ak. Anau, Changgas ak. Achan, Beti ak. Bana, Manju enggau Jabas. Taja pan ngentap ka diri di Ilas, pemisi baka tanah endur bumai enggau kebun agi meruan di Melupa. Sida mega agi nganjung antu (Numbak urang ka mati) di pendam Burui di Melupa.

Di sepemanjai sungai Krian raban ka bepindah ari Melupa tu besatup enggau bala Seru ka endang udah dulu agi nguan menua tu. Sida ngalah ka bala Seru, lalu muka menua di Ilas. Sekeda bala Seru ditangkap, diserah ngagai tuai Melayu di Saratok (Diatu nyadi Melayu). Sekeda bala Seru nyadi Iban lalu sekeda agi becampur nyadi Cina. Cherita Seru bechampur enggau Iban bepun ari pengawa Daong ak. Layang ka belaki ka Seru benama Sugum. Belabuh ari tu Seru nadai agi belaya enggau Iban lalu bala Seru pulai nyadi Iban.

Sepengelama udah diau di Ilas, sekeda raban tu belabuh mudik kulu ke agi. Pemuas ka matau menua, sida milih menua pala pasang, senentang Nanga Drau ka diatu. Menua tu agi puang, manah endur niri ka pendiau, mayuh jelu enggau ikan lalu tanah manah endur bumai betupi.

Terubah ka muka menua tu, sida bisi bebagi penemu. Bisi ka berumah tebing ai, lalu sekeda agi ka ngiga tanah ka jauh ari ai besai (ai Krian). Sida ka deka berumah tebing ai, nganggap ai nya pun pengidup. Sida nyamai mindah kulu kili ngiga pemakai tauka bebai ka barang, nyamai endur ngambi ai irup. Tambah mega sungai, munyi ka disebut diatas nya tadi agi mayuh ikan ka lauk. Bala ka enggai berumah tebing sungai takut ka jelu ai. Dulu kelia ai Krian sunyi. Urang ka merau kulu kili suah besatup enggau jelu ai (baya). Sida enggai ka penusah ditangkap jelu ai nyadi ba raban diri sebilik.

Nambi ak. Anyum bekering penemu deka berumah semak enggau sungai. Ku iya “Enti ulih tali perau ditanchang ba tiang rumah panjai”. Laban ka enda senentang penemu pasal pengawa berumah tu, dia deh sida berumah nitih ka ati diri empu. Bala ka rindu berumah tebing sungai, ngaga rumah tebing sungai lalu raban ka bukai ngaga rumah dalam ai Drau tauka endur bukai. (Peda artikel “Penumbuh Pengawa Berumah”).

Jabas, Chuk, Bundak enggau Antas ngulu ka bala diri empu berumpang menua. Taja pan pia, pengawa ka berumpang menua tu enda seneka ati. Sida netap ka garis antara menua. Sepiak kanan ai Krian begaris ba Teriki. Nanga Mapar nyadi antara enggau Babang. Kili ai Krian naka Kawang, Kulu naka Teberu, Sungai Kedang. (Teberu mega nyadi antara menua enggau Babang).

Cherita ditusoi Niang Kadam ak. Nambi

Penumbuh Menua Drau

Tuai ti nurun rayat menua Nanga Drau, Sebubu enggau Mapar diatu benama Jabas ak. Layang. Jabas ngepun ka pendiau bedampa di nanga sungai Kundong, Drau sebedau bepindah ka Nansang di, Mapar. Di Nansang, bala Jabas diserang bala Seru, ngujung ka iya empu mega ulih laban munsuh.

Udah pemati Jabas, iya diganti menantu iya ka benama Chuk ak. Changgas. Chuk ngiring bala nembiak redak iya niri ka rumah di Tembawai Baruh. Maya tu pendiau sida apin tentu entap. Kebuah iya laban ka agi ngiga endur ka nyamai agi endur berumah. Ari Tembawai Baruh sida bepindah ka Tembawai Tinting. Ari Tembawai Tinting mindah baru ngagai Sungai Pelanduk, sebedau mulai ka diri baru ngagai Tembawai Sungai Kundong. Maya tu, sida belabuh bepechah endur berumah. Sida belabuh nirika rumah nitih ka temuda diri empu.

Chuk ngulu ka bala iya bedampa ba Tembawai Pungkar. Bundak ak. Mawat nganti Chuk nyadi Tuai Rumah (Udah Chuk mati). Bundak ngiring ka bala iya berumah baru di Tembawai Kilong. Maya tu bala rayat Bundak bendar amat berimba menua, kelebih agi enggau chara bumai ngagai menua Sebubu enggau Mapar.

Bundak sekali agi ngiring bala iya berumah baru. Sekali tu sida bedampa di Sungai Tekalong. Bundak terus ngulu bala raban nembiak iya berimba muka menua. Sida bumai ngagai menua ulu Sungai Betong, lalu ngujung ka sida berumah baru di Sungai Betong. Rumah panjai ka pengabis dudi digaga maya iring Tuai Rumah Bundak ianya rumah panjai Tembawai Tinting enggau rumah panjai Tembawai Panjai. Taja pan udah ngaga rumah panjai baru ka tegap agi, Bundak mati ba langkau umai. Kena ngingat ka pengawa Bundak, kelebih agi pengering ati iya berumpang menua lalu niri ka pendiau rayat, bangkai iya lalu dilumbung ianya sama baka adat urang ngintu Bujang Berani. (Lumbung Bundak agi ulih dipeda nyentuk ka saritu).

TR. Antas ak. Gima nganti Bundak ak. Mawat nyadi Tuai Rumah. Maya iring TR Antas, rumah panjai di Tembawai Panjai niri ka Gawai Antu.

Pendiau di Tembawai panjai mega enda ulih ditan ka lama. Sang ak. Melana mai bala iya berumah baru di Sebubu. Maya tu, rumah panjai tu pan nyau semakin jai laban ka nyau udah lama. Ari nya bala ka agi tinggal sampal berunding deka berumah baru. Udah rumah panjai tu dirumpang, sekeda bala bedampa, lalu sekeda agi belangkau nitih ka tanah, kebun enggau umai diri empu.
Taja pan sida enda segulai pendiau, sida sama besetuju ngasuh Minggat ak. Changgas (Uchu Bundak) nyadi ka Tuai Rumah. Tu nunjuk ka sida agi seati ngadu ka pendiau sebaka enggau urang ari rumah panjai bukai.

Tiga iti dampa, sama betuai ka Minggat ianya di Nanga Drau (ba kebun Achin ka diatu), di Tanjung Tapang enggau di ulu Sungai Dabai. Dampa di Nanga Drau nya bisi sebelas pintu. Bala ka bedampa ditu ianya Nambi (Apai Mau), Impa (Apai Enggi), Kendawang (Apai Lema), Entamin (Apai Paul), Engkoh (Apai Jawan), Manang Ambu, Baba (Apai Chemagat), Kentun (Apai Kenda), Gu (Apai Ladu), Baing (Apai Ketit) enggau Balang.

Bala ka bedampa di ulu Sungai Dabai bisi lima pintu ianya Apai Megat, Luna (Apai Ujay), Belaki, Manggoi, Gimang enggau Antas. Antas diambi nyadi ka tuai sida. Dampa di Nanga Sungai Dabai tauka disebut Tanjong Tapang semina bisi dua pintu ianya rumah Minggat (Apai Empawi) enggau Apai Dagai.

Antara tiga buah dampa tu, dampa di Nanga Drau lebih beberita lalu ditemu urang mayuh ari ulu ari ili. Kebuah iya pia laban rumah panjai tu semak lalu mudah digagai. Nambi ak. Anyum, taja pan ukai nyadi ka tuai endang seruran ditepat urang ka datai ngagai menua tu.
Cherita diambi ari pengingat Niang Kadam ak. Nambi

Tuesday, May 20, 2008

Nemuai Ngagai SK Nanga Drau 3 (Kuarters Pengajar Enggau Staf)





Nemuai Ngagai SK Nanga Drau 2 (Pemansang Baru)

Pemansang ICT. Taja pan sekula jauh di menua ulu, tang sekula tu enda ditinggalka ari nerima pemansang baru kemaya hari, baka perengka ICT. Pemansang Telekomunikasi. Diatu line telefon udah nuntung ba kaki tangga. Kompeni telefon, baka Telekom udah tembu masang line telefon nuju ngagai sekula tu. Dudi ari ila rayat rumah panjai mega tentu ulih masang telefon rumah ba ruang bilik diri empu.
Agu ti manah enggau beresi, ka penyamai anembiak sekula ka belajar enggau bemalam ditu.
Tangki ai moden
Jalai besemin kia-kia dalam kompaun sekula